Przedstawiciele Okręgu Lubelskiego ZOR RP w Rykach (Woj. Lubelskie) oddali hołd mjr. Marianowi Bernaciakowi ps. „Orlik” w 80.rocznicę jego śmierci

21 czerwca 2026 r., członkowie Zarządu Okręgu Lubelskiego Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej uczestniczyli w Rykach (Woj. Lubelskie) w obchodach 80.rocznicy śmierci mjr. Mariana Bernaciaka ps. „Orlik”.

Delegację Okręgu Lubelskiego ZOR RP stanowili: mjr w st. spocz. Janusz Rzepka – prezes Okręgu, por. w st. spocz. Piotr Kowalski – wiceprezes Okręgu oraz Roman Padel – prezes Koła w Ułężu.

Uroczystości rocznicowe rozpoczęła msza św. w kościele pw. Najświętszego Zbawiciela w Rykach, koncelebrowana przez proboszcza ks. prałata Stanisława Chodźko.

Na wstępie głos zabrał Jarosław Żaczek – Burmistrz Ryk, który powitał uczestników uroczystości. Sylwetkę mjr Bernaciaka przybliżył Mariusz Pawlak – przewodniczący Światowego Związku Żołnierzy AK Koło w Rykach, współorganizator obchodów.

Po mszy uczestnicy udali się do Zalesia, miejsca urodzin „Orlika”. Przy pomniku Majora miał miejsce apel pamięci i oddano salwę honorową, po czym złożono wiązanki kwiatów i zapalono znicze. Oprawę wojskową zapewniła Kompania Reprezentacyjna Sił Powietrznych.

Uczestnicy uroczystości udali się także do Piotrówka, gdzie pochylili się w miejscu śmierci dowódcy 15 Pułku Piechoty „Wilków” AK.

Ostatnimi elementami święta było odsłonięcie odnowionego muralu z wizerunkiem „Orlika” i koncert na scenie parkowej.

Marian Bernaciak „Orlik” jako ppor. rezerwy brał udział w kampanii wrześniowej 1939r., walcząc zarówno z Niemcami, jak i z Sowietami. Po wzięciu do niewoli sowieckiej zdołał uciec z transportu do Kozielska. Od 1940 r. działał w ZWZ-AK. Pełnił m.in. funkcję Szefa Kedywu w Podobwodzie „A” (Dęblin–Ryki) w Obwodzie AK Puławy. W 1943 r. utworzył grupę lotną, która z czasem stała się dobrze zorganizowanym oddziałem partyzanckim. Uczestniczył w akcji „Burza”. W marcu 1945 r., odtworzył oddział i działał początkowo w strukturach Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, a następnie Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Jego zgrupowanie było jednym z największych i najaktywniejszych na Lubelszczyźnie. 1 maja 1945 r. jego oddział zajął Kock, rozpraszając pochód pierwszomajowy i organizując patriotyczny wiec. 24 maja 1945 r. odniósł zwycięstwo w bitwie z KBW, UB i NKWD w Lesie Stockim.Do walki ze zgrupowaniem M. Bernaciaka władze zmobilizowały ogromne siły podzielone na grupy operacyjne, liczące łącznie kilkanaście tysięcy żołnierzy LWP, KBW oraz funkcjonariuszy MO i UB. Major Marian Bernaciak „Orlik” zginął 24 czerwca 1946 r. we wsi Piotrówek (gm. Trojanów) w walce z nierównymi siłami komunistycznymi. W chwili śmierci miał 29 lat, a miejsce ukrycia przez ówczesne władze jego ciała pozostaje do dziś nieznane.

Tekst: Janusz Rzepka

Foto: Antoni Kowalski