Prelekcja na temat Żołnierzy Wyklętych w Nowym Dworze Mazowieckim dla uczniów nowodworskich szkół zorganizowana przez Związek Oficerów Rezerwy RP

27 lutego 2026 r. 2026 r., w Nowodworskim Ośrodku Kultury w Nowym Dworze Mazowieckim, odbyła się prelekcja (wykład historyczny) dla młodzieży nowodworskich szkół, związana z przypadającym 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych, zorganizowana przez Związek Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej.

ZOR RP podczas spotkania z młodzieżą reprezentowali: płk w st. spocz. Alfred Kabata – prezes ZG, ppłk w st. spocz. Janusz Zajączkowski – prezes Okręgu Mazowieckiego i członek ZG, Teresa Stroińska – Macińska – wiceprezes Okręgu Mazowieckiego i członek ZG oraz Wiesława Karczmarczyk – sekretarz Głównej Komisji Rewizyjnej.

Na spotkanie przybyli uczniowie wraz z nauczycielami: ze Szkoły Podstawowej nr 1, Zespołu Placówek Edukacyjnych, Liceum Ogólnokształcącego, Zespołu Szkół nr 2, Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 oraz Warsztatów Terapii Zajęciowej.

Przybyłych uczniów i nauczycieli powitał ppłk. w st. spocz. Janusz Zajączkowski – prezes Okręgu Mazowieckiego ZOR RP. Następnie głos zabrał płk w st. spocz. Alfred Kabata – prezes ZG, który przedstawił genezę obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych i podkreślił, że od kilku lat Związek Oficerów Rezerwy RP dla uczczenia tej rocznicy organizuje spotkania z młodzieżą nowodworskich szkół.

Po wystąpieniu płk. w st. spocz. Alfreda Kabaty, głos zabrał prelegent, którym był pracownik Centralnego Przystanku Historia Instytutu Pamięci Narodowej Michał Rastaszański, będący jednocześnie członkiem Związku Oficerów Rezerwy RP. W swoim wystąpieniu, wzbogaconym prezentacją multimedialną, w przystępny sposób przedstawił losy Żołnierzy Niezłomnych.

Szczególne miejsce w wykładzie zajęła postać rotmistrza Witold Pilecki ps. „Witold” – ochotnika do KL Auschwitz, żołnierza Armii Krajowej i jednego z najodważniejszych oficerów Polskiego Państwa Podziemnego. Prelegent szerzej omówił historię Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, ze szczególnym uwzględnieniem działalności IV Zarządu Głównego oraz aresztowania i egzekucji jego członków. W tym kontekście przywołana została postać ppłk. Łukasza Cieplińskiego ps. „Pług”, czyli prezesa IV Zarządu WiN, którego egzekucja 1 marca 1951 roku stała się symboliczną datą, upamiętnianą dziś jako Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

W dalszej części spotkania omówiono losy tzw. „ostatnich wyklętych”, wśród których znaleźli się: Andrzej Kiszka ps. „Dąb”, Józef Franczak ps. „Laluś” uznawany za ostatniego poległego w walce Żołnierza Wyklętego, a także Antoni Dołęga ps. „Znicz”, czyli ostatni żołnierz wyklęty, który nigdy nie wyszedł z konspiracji i ukrywał się aż do lat 80.

Prelegent zwrócił także szczególną uwagę na postać bliską mieszkańcom Nowego Dworu Mazowieckiego – Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”, dowódcę oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego działającego na północnym Mazowszu, którego działalność i tragiczna śmierć na trwałe wpisały się w historię regionu.

M. R.

Foto: Wiesława Karczmarczyk