Członkowie Okręgu Małopolskiego ZOR RP uczcili Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych

23 sierpnia 2026 r., przedstawiciele Małopolskiego Okręgu Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej, oddali hołd ofiarom Stalinizmu i Nazizmu w ramach obchodów Europejskiego Dnia Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych zwanym również Międzynarodowym Dniem Czarnej Wstążki.

Okręg Małopolski ZOR RP reprezentowali: ppłk Grzegorz Klose i ppłk dr Zbigniew Kowalski.

W ramach obchodów, zapalono znicze pod pomnikami Ofiar Stalinizmu i Nazizmu na krakowskich nekropoliach, symbolizujące „światło pamięci”. Miejscami, gdzie zapalono znicze były: Pomnik Ofiar Komunizmu na Cmentarzu Rakowickim, który został odsłonięty w 1995 roku w 55. rocznicę zbrodni Katyńskiej, a także pod budynkiem obecnie funkcjonującego Oddziału Muzeum Krakowa, gdzie w okresie II Wojny Światowej znajdowała się główna siedziba krakowskiego Gestapo, a po wojnie budynek stał się tymczasowym aresztem i miejscem tortur Polaków przez sowieckie organa bezpieczeństwa oraz Urząd Bezpieczeństwa Publicznego.

XXX

Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych (Stalinizmu i Nazizmu) ustanowiony został na dzień 23 sierpnia celem upamiętnienia miliona ofiar reżimów totalitarnych, przypomnienia skutków nazizmu i komunizmu oraz promowania wartości demokracji, wolności i praw człowieka w Europie. Data obchodów nie jest przypadkowa i związana jest z podpisaniem tego dnia w 1939 r. w Moskwie przez III Rzeszę Niemiecką i Związek Sowiecki paktu o nieagresji, który przeszedł do historii, jako pakt Ribbentrop–Mołotow. Dołączony do niego tajny protokół przewidywał podział Europy Środkowo-Wschodniej na strefy wpływów, w tym podział naszej Ojczyzny oraz Litwy, Łotwy, Estonii, Rumunii. Był to równocześnie czwarty rozbiór ziem Polski, uwagi na fakt, że Polska znalazła się pomiędzy dwoma totalitarnymi mocarstwami.

1 września 1939 r. wojska III Rzeszy zaatakowały Polskę od zachodu, rozpoczynając II wojnę światową. 17 września od wschodu wkroczyła Armia Czerwona. Polska znalazła się pod okupacją dwóch państw, a jej obywatele doświadczyli terroru, represji, deportacji, a także egzekucji i prześladowań. Niemiecka okupacja przyniosła między innymi Zagładę europejskich Żydów oraz masowe zbrodnie na ludności cywilnej. Sowiecki terror oznaczał m.in. masowe deportacje, więzienia, egzekucje i mord katyński, w którym w 1940 r. zamordowano około 22 tysiące polskich oficerów, funkcjonariuszy i przedstawicieli polskich elit.

Pamięć o ofiarach obu systemów jest szczególnie istotna dla Polski, która w XX wieku znalazła się pod panowaniem dwóch największych europejskich dyktatur. Po zakończeniu wojny sowiecki system komunistyczny przez kolejne dziesięciolecia ograniczał suwerenność państwa i wolność jego obywateli. Represje dotykały żołnierzy podziemia niepodległościowego, działaczy opozycji, ludzi kultury i nauki oraz wszystkich, którzy sprzeciwiali się systemowi. Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych stał się nie tylko okazją do wspominania przeszłości. Stanowi również przestrogę dla współczesnych pokoleń.

Pamięć o ofiarach nazizmu i komunizmu przypomina, dokąd prowadzą pogarda dla ludzkiej godności, przemoc państwa, propaganda i odebranie człowiekowi prawa do wolności. Historia pozostaje ważną lekcją, szczególnie wtedy, gdy świat ponownie doświadcza wojen, agresji i prób podważania prawdy o totalitarnej przeszłości. Ten dzień zwraca również uwagę na konieczność ochrony wolności, demokracji i praw człowieka.

Tekst: G.K.

Zdjęcia: D.G. i Z.K.